ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง (Culpa Lata)

ตอบกลับโพส
siri
โพสต์: 1401
ลงทะเบียนเมื่อ: จันทร์ พ.ค. 25, 2020 9:57 am

ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง (Culpa Lata)

โพสต์ โดย siri » เสาร์ ก.ย. 11, 2021 4:52 pm

ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง (Culpa Lata)

ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง (gross negligence) (Culpa Lata ภาษาละติน) หมายความ ว่า "การกระทำโดยมิได้เจตนา แต่เป็นการกระทำซึ่งบุคคลพึงคาดหมายได้ว่าอาจก่อให้เกิดความเสียหายได้ และหากใช้ความระมัดระวังแม้เพียงเล็กน้อยก็อาจป้องกันมิให้เกิดความเสียหายได้ แต่กลับมิใช่ความระมัดระวังเช่นนั้นเลย (an unwitting utterance)

คำพิพากษาปกครองสูงสุดที่ อ. 921/2558(ประชุมใหญ่) (ศ.พิเศษ วิษณุ วรัญญู เจ้าของสำนวน) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14264/2558 วินิฉัยตามแนวดังกล่าว
ศ.จิตติ ติงศภัทิย์ อธิบายว่า "ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หมายถึง ความประมาทเลินเล่อที่ไม่ใช่ความระมัดระวังเสียเลย ทั้ง ๆ ที่เห็นภยันตรายอยู่ชัดๆ ก็ยังไม่ใช้ความระมัดระวังให้พ้นภยันตรายที่เห็นอยู่นั้น ถ้าหากใช้ความระมัดระวังแต่เพียงน้อย ภยันตรายนั้นก็จะไม่เกิดขึ้น"

ก่อนจะอธิบาย culpa lata ขอทำความเข้าใจ แก้ไขการรับรู้ที่ผิดพลาด ไม่ถูกต้องมาโดยตลอด 24 ปี (นับแต่ปี 2540)
1.คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1789-1790/2518 ที่มาอ้างอิงหลักเกณฑ์อธิบายประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง นั้น ไม่ถูกต้อง ในคดีนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยในประเด็น การร่วมทำละเมิดตามมาตรา 432 ว่า ระหว่างผู้ประมาทด้วยกันทั้งสองฝ่าย ใครจะต้องรับผิดมากกว่ากัน (หรือรับผิดฝ่ายเดียว) ซึ่งผู้ที่ประมาทมากกว่า (ซึ่งศาลฎีกาใช้คำว่า ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง) จะต้องรับผิดมากกว่าหรือเต็มจำนวน ศาลฎีกามิได้วินิจฉัยหรือวางหลักเรื่องประมาทเลินเล่อตามมาตรา 420 และมิใช่ในความหมาย culta lata (ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง) ในระบบกฎหมายลักษณะละเมิด

2. เรื่องเสร็จที่ 61/2540 ที่อธิบายความประมาทเลินเล่ออย้่งร้ายแรง ความหมายว่า เบี่ยงแบนไปจากเกณฑ์มาตรฐานที่บุคคลภาวะเช่นนั้นจะต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ไปอย่างมาก โดยอ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1789-1790/2528 มิใช่ความเห็นของ "คณะกรรมการกฤษฎีกา"แต่เป็นความเห็นของ "สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา" (หรือ ความเห็นของเลขาธิการ) หาอ่านต้นฉบับหนังสือแล้วจะรู้ จะเข้าใจ

ประมาท (ทางแพ่ง) ในระบบกฎหมายละเมิด ตามกฎหมายโรมัน แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ
1.culpa llevissima ประมาทเล็กน้อย
2.culpa levis ประมาทธรรมดา
3. culpa lata ประมาทร้ายแรง

ต่อมาในการร่างประมวลกฎหมายฝรั่งเศส.(ประมวลกฎหมายนโปเลียน) และประมวลกฎุหมายแพ่งเยอรมัน ในกฎหมายความรับผิดละเมิด มิได้แบ่งระดับประมาทเป็น 3 ระดับ ดังเช่นกฎหมายโรมัน จะมีเพียงประมาทธรรมดา culta levis เท่านั้น ส่วนประมาทร้ายแรง culpa lata ในกฎหมายแพ่งนำไปใช้กรณีการชำระหนี้ด้วยความระมัดระวัง (หนี้มูลสัญญา) เช่น ตามมาตรา 373 ป.พ.พ.

ในยกร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไทยได้ใช้ประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันและญี่ปุ่นมาเป็นต้นแบบ กฎหมายละเมิดก็มิได้มีหลักเกณฑ์ประมาทอย่างร้ายแรง ความรับผิดทางละเมิดกรณีประมาทอย่างร้ายแรงของไทยเพิ่งมีในระบบกฎหมายมหาชนตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ.2539 (ฉะนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1789-1790/2518 จึงไม่ใช่การวินิจฉัยประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงตามความในกฎหมายมหาชน)

*คำว่า "ประมาทเลินเล่อ" เกิดจากการแปลต้นฉบับภาษาอังกฤษ negligence ที่ผู้แปลเห็นว่า ถ้าใช้คำว่าประมาท คนทั่วไปจะสับสนกับกฎหมายอาญา จึงเติมคำว่า "เลิอเล่อ" เข้าไป ให้เกิดความแตกต่าง ผมจึงขอใช้คำว่า ประมาทตามต้นฉบับภาษาอังกฤษ*

ในตำรากฎหมายหนี้ civil law ทั้งประเทศฝรั่งเศส เยอรมัน ญี่ปุ่น และไทย อธิบาย culta lata ว่า an unwitting utterance (การไม่ใช้ความระมัดระวังแม้แต่น้อย) ทั้งสิ้น ไม่มีตำราเล่มใดอธิบายว่า culta lata คือ ureasonable risk (เบี่ยงแบนไปจากเกณฑ์มาตรฐานอย่างมาก หรือ แปลตรงตัว เข้าเสี่ยงภัยโดยบุคคลที่ไร้เหตุผล)

คำอธิบาย ประมาทร้ายแรง คือ การเบี่ยงแบนไปจากเกณฑ์มาตรฐานอย่างมาก (ureasonable risk) นั้น ใช้ในระบบ common law ในคดีอาญาที่กระทำโดยประมาทในคดีอาญา (Standard of care in crinimal negligence) คือ Recklessness (ประมาทโดยจงใจ : เป็นคำแปลของ ศ.จิตติ ติงศภัทิย์)

an unwitting utterance (การไม่ใช้ความระมัดระวังแม้แต่น้อย) กับ ureasonable risk (เบี่ยงแบนไปจากเกณฑ์มาตรฐานอย่างมาก) มีความแตกต่างกัน การใช้วัดการกระทำประมาทจะออกผลที่ต่างกัน ดังเช่น คดีตามคำพิพากษาศาลปกครองที่ อ.921/2558 ถ้าใช้เกฑณ์วัดเบี่ยงแบนไปจากเกณฑ์มาตรฐานอย่างมาก ถือประมาทอย่างร้ายแรง แต่ถ้าใช้เกณฑ์วัดการไม่ใช้ความระมัดแม้แต่น้อย ถือไม่ถือว่าประมาทอย่างร้ายแรง

ฉะนั้น จึงร้องขอให้วงนักกฎหมายปกครอง ช่วยแก้ไขความสับสนเข้าใจผิดตลอดระยะเวลา 24 ปี เสียใหม่ โปรดอย่านำหลักเกณฑ์ระบบ common law ในคดีอาญา มาใช้ในระบบ civil law ในกฎหมายความรับผิดละเมิดเรื่อง ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง

ณรงค์ฤทธิ์ เพชรฤทธิ์
5 กันยายน 2564 20.20 น.

ตอบกลับโพส

ย้อนกลับไปยัง “กฏหมาย สังคมและชุมชน”